Ulica 3 Maja – strona zachodnia

Historia Ożarowa Mazowieckiego związana jest z osiedlem Franciszków, które znajduje się w centrum miasta. Franciszków powstał pod koniec XIX w jako zachodnia kolonia wsi Ożarów. Nazwa pochodzi od imienia właściciela dużego gospodarstwa rolnego Franciszka Sobieraja.

 Po wybudowaniu Linii Kaliskiej Drogi Żelaznej Warszawsko- Wiedeńskiej łączącej Ożarów z Warszawą, inż. Wincenty Majewski, współzałożyciel Spółki Akcyjnej „ Miasto – Ogród” wykupił gospodarstwo (33 ha) od Sobieraja i podzielił na 142 działki budowlane. W wyniku parcelacji gruntów w 1929 r powstały osiedla Franciszków i Mickiewicza z zabudową jednorodzinną.

Po II wojnie światowej Franciszków połączono ze zurbanizowaną częścią Ożarowa i utworzono gromadę Ożarów- Franciszków. W 1957 roku gromadę zniesiono, a Ożarów- Franciszków otrzymał prawa osiedla. W 1967 roku osiedle Ożarów -Franciszków otrzymało status miasta z jednoczesną zmianą nazwy na Ożarów Mazowiecki.

Przy ulicy 3 Maja stały nieliczne budynki drewniane. Przed wojną na ulicy 3 Maja wyróżniały się po zachodniej stronie trzy budynki murowane a po wschodniej stronie, od ulicy Poznańskiej do Spacerowej były pola.

Ulica 3 Maja przed wojną (1937-39). Idąc od Poznańskiej (prawa strona zdjęcia) widoczna kamienica Dąbrowskich, willa Orsików i kamienica czynszowa Skórkowskich. Ze zbiorów Aliny Ignaszak

Zapraszam na osiedle Franciszków i ulicę 3 Maja.

Spacer zaczynamy od strony zachodniej przy której jest chodnik.

Nawierzchnia ulicy 3 Maja w latach 70 tych była z żużlu  (szlaka), który stanowił pozostałość po spalonym węglu w elektrowni w Pruszkowie.

Fragment ulicy 3 Maja w roku 1957. Nawierzchnia żużlowa, widoczna kamienica Skórkowskich. Zdjęcie z kolekcji Stefana Zielińskiego.

 

Pod koniec lat 80 tych na osiedlu Franciszków przeprowadzono budowę kanalizacji, ulicę wówczas wyrównano i położono kostkę betonową. 

Ulica 3 Maja w 1981 roku. Po lewej stronie furtka przedszkola, drzewo kasztanowca, chodnik. Po prawej stronie rów odwadniający, przy którym rosły drzewa i krzewy. Przy posesji 3 Maja 9 widać okazały jesion.

Ulica 3 Maja w 2002 roku. Nawierzchnia z kostki betonowej, po lewej stronie posesja 3 Maja 16, po prawej posesja 3 Maja 9.

Obecnie ulica 3 Maja ma nawierzchnię asfaltową, przecina ją ulica Spacerowa a kończy ulica Niska.

 Działka nr 2

Kamienica Dąbrowskich

 

współczesne zdjęcie kamienicy                                        kamienica przed wojną 1937-39 rok

We wpisie Ulica 3 Maja przed wojną  jest tylko: cytat: „W kamienicy państwa Dąbrowskich (obecny numer Poznańska 207) pani domu przez lata prowadziła na parterze sklep spożywczy, mający stałą i liczną klientelę, jako że sklepów było w Ożarowie mało”.

Właścicielami kamienicy byli Marianna (1904-1988) i Józef (1892-1953) Dąbrowscy. Mieli dwie córki: Janinę (1928-2000), po mężu Piasek i Irenę (1931-1999), po mężu Klimasińską.

Pani Marianna Dąbrowska  jako pierwsza wprowadziła w swoim sklepie samoobsługę.

Po niej  sklep przejęła córka Janina Dąbrowska, która wyszła za mąż za Henryka Piaska (1922-1988). Janina i Henryk mieli syna Andrzeja, który zmarł w wieku 2 lat w 1947 roku oraz Waldemara (1948-2010).

Waldemar Piasek ożenił się z Henryką, mieszkali w tej kamienicy, sklep znajdował się na parterze. Waldemar i Henryka mieli dwóch synów i córkę.

 Tradycje sklepu w tym miejscu zostały podtrzymane gdy w  1997 roku Henryka Piasek z synem Kamilem założyli firmę – Piasek H.K. Sklep spożywczo- przemysłowy s.c. Sklep funkcjonował do 2017 roku.

Janina z mężem Henrykiem i ich synowie Andrzej i Waldemar pochowani są na cmentarzu w Ołtarzewie, miejsce N/ 30A/025.

Marianna Dąbrowska (Maria na nagrobku), jej mąż Józef oraz córka Irena (po mężu Klimasińska) pochowani są na cmentarzu w Ołtarzewie, miejsce S/005/001.

W czasie okupacji Henryk Piasek ps. „Korab”, kapral,  3 drużyna, pluton DB/ brał udział w Powstaniu Warszawskim – Grupa „Kampinos”.

 W styczniu 1945 roku, po wyzwoleniu Ożarowa zgłosił się do Straży Ochotniczej Kolei.

 

Działka nr 4

Willa Orsików

 

 Zdjęcie sprzed wojny (1937-38 rok)                                                      Zdjęcie współczesne willi Orsików

We wpisie Ulica 3 Maja przed wojną  możemy przeczytać: „Państwo Orsikowie sprowadzili się do Ożarowa w 1929 roku. Antoni, ojciec pana Janusza Orsika, objął posadę w ożarowskim Ośrodku Zdrowia. Początkowo mieszkali w innych miejscach (między innymi u państwa Puczkowskich, siostry Stefana Orłowskiego, róg Spacerowej i Mickiewicza) i pomału budowali willę widoczną na zdjęciu”. Willa została ukończona w 1934 roku.

We wpisie dr Antoni Orsik (1899-1975)  możesz przeczytać więcej.

Jest też wpis Dr Antoni Orsik z rodziną

Antoni Orsik miał jedynego syna Janusza urodzonego w 1928 roku.

Janusz Orsik mieszkał w willi z żoną Haliną, mieli córkę Annę.

Janusz Orsik był lekarzem, działaczem społecznym, inicjatorem budowy Ośrodka Zdrowia w Ożarowie Mazowieckim przy ulicy Konopnickiej. W latach 90 tych XX w był przewodniczącym osiedla Franciszków i przez cztery kadencje radnym w gminie Ożarów Mazowiecki.

Janusz Orsik jako były żołnierz AK pełnił funkcję Prezesa Światowego Związku Żołnierzy AK Okręgu Warszawa Powiat VII Obwód  „Obroża”. Współautor wspomnień „ Walka mieszkańców Ożarowa i okolic z okupantem w latach 1939-1945”.

Janusz Orsik po przejściu na emeryturę brał udział w spotkaniach z młodzieżą szkolną, której przekazywał historię oraz uczestniczył w uroczystościach upamiętniających wydarzenia i ludzi walczących o wolną Polskę.

Doktor Janusz Orsik był wyjątkowym człowiekiem, oddany swoim pacjentom służył pomocą każdemu, kto się do niego zwrócił. Mogłam się o tym przekonać kiedy zachorowała moja mama. Przez kilka tygodni miała męczący kaszel, który nie ustępował mimo leczenia. Jako sąsiadka poprosiłam doktora, który był pulmonologiem o konsultację. Przyjął mamę, zbadał, dał skierowane na rentgen i zalecił leki. W ciągu kilku dni kaszel ustąpił.

Janusz Orsik zmarł 26.09.2024 r w wieku 96 lat/ i został pochowany na cmentarzu w Ołtarzewie, miejsce S/32/024

Dr Janusz Orsik (1928-2024)

 

Działka nr 6

Kamienica Skórkowskich

 

Przed wojną                           W 1957 roku

Współczesne zdjęcie kamienicy z roku 2019: strona południowo-wschodnia, strona północno-wschodnia

Strona południowo-wschodnia kamienicy Skórkowskich, zdjęcie E.M. z 2025 roku.

Wpis Kamienica 3 Maja 6: , zawiera zdjęcie z lat 1937-38. We wpisie brak konkretnych informacji o właścicielach. Cytat: „Dom został oddany do użytku w tych latach. Zbudowali go państwo Skórkowscy. Na razie nie mamy informacji o właścicielach, choć nazwisko Ludwik Skórkowski pojawia się wśród założycieli w 1924 roku Towarzystwa Straży Ogniowej Ochotniczej w Ożarowie pow. Warszawskiego, a strażakiem jest Władysław Skórkowski, który potem został naczelnikiem Straży”.

Zgodnie z informacją ze strony OSP Ożarów w 1939 roku Władysław Skórkowski został powołany do wojska, przedostał się  na Węgry, stamtąd dotarł do Anglii, gdzie zmarł.

Władysław Skórkowski miał córkę Helenę nazywaną Dzidką, po mężu Leśniak oraz syna Zbigniewa (wymienionego w 1946 roku w składzie drużyny harcerskiej).

O ludziach mieszkających w kamienicy, o fotografie Edwardzie Pałusze można przeczytać we wpisie: Pierwszy ożarowski fotograf Edward Pałucha

.

Działka nr 8

Posesja usytuowana jest u zbiegu ulic 3 Maja z ulicą Spacerową. Na działce tej znajduje się drugi po kamienicy Dąbrowskich najwyższy budynek mieszkalny, z tych które znajdują się przy ulicy 3 Maja.

Ryszard i Marianna Witan kupili działkę w latach 70 tych i pobudowali dom dla swojej córki Małgorzaty, po mężu Zielińskiej.

Ryszard Witan miał duże gospodarstwo rolne w Ożarowie Mazowieckim, które obecnie prowadzi syn.

Marianna ( 1927- 2001) i Ryszard Witan ( 1933- 2014) spoczywają na cmentarzu w Ołtarzewie, miejsce Z/16/ 00. 

W latach 90 tych mieszkała tam rodzina Zielińskich z dwoma synami, obecnie mieszka Małgorzata Zielińska z synem.

Ulicę 3 Maja przecina prostopadle ulica Spacerowa

Działka nr 10

Współcześnie działka nie jest zabudowana. Historię przedwojennego dworku i jego właścicieli majora art. Jerzego Żychowskiego a od 1939 roku jego żony Justyny Krystyny z Drewienów Żychowskiej, opiszemy w osobnym wpisie.

To był jeden z najstarszych budynków murowanych w Ożarowie. W latach dwudziestych XX wieku willa była własnością majora artylerii Jerzego Henryka Żychowskiego (1894-1968).

Zdjęcie poglądowe willi podobnej do domu majora J. Żychowskiego. Willa majora miała białą elewację. Widok od strony południowej

Major Jerzy Żychowski był jednym z założycieli w 1926 roku Towarzystwa Miłośników Ożarowa, wraz z Wincentym Majewskim, twórcą „Miasta-Ogród” na rozparcelowanych gruntach wsi Franciszków.

5 sierpnia 1939 roku major Żychowski wziął ślub z Justyną Krystyną Drewien pochodzącą z Puław.

Justyna Krystyna Drewien (1914-2000) i mjr art. Jerzy Henryk Żychowski (1894-1968). Ślub 5 sierpnia 1939 roku. Zdjęcie z kolekcji Stefana Zielińskiego, siostrzeńca Krystyny.

Zdaniem eksperta Michała Kochanka: Jerzy Żychowski ubrany jest na galowo w oficerski, gabardynowy mundur wz.36 w stopniu majora. Guziki przy kurtce to srebrzone guziki z orłem państwowym wz.27. Na kołnierzach widoczne patki oficerskie z orłem państwowym wskazującym, że Jerzy Żychowski jest majorem dyplomowanym, który ukończył Wyższą Szkołę Oficerską. Przy mundurze widoczne odznaczenia:

Na prawej piersi (heraldycznie): Odznaka 1 Korpusu Polskiego w Rosji (Krzyż Dowborczyków).
Na lewej piersi (heraldycznie): Od lewej:

• Krzyż Zasługi (albo srebrny albo złoty – na zdjęciu nie do odróżnienia)
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
• Medal Zwycięstwa za I Wojnę Światową (francuska odmiana medalu)

Do guzika lewego naramiennika przymocowany jest żeton pamiątkowy prawdopodobnie związany z jakimiś zawodami sportowymi w wojsku, w których Jerzy Żychowski brał udział i zajął nagrodowe miejsce. Odznaka ta jest obecnie trudna do identyfikacji, gdyż nie powstała obecnie literatura tego typu odznaczeń.

 

Major Jerzy Żychowski spędził w oflagu VII A Murnau  w Niemczech okupację. Pracował potem w strefie amerykańskiej w Polskich Kompaniach Wartowniczych. Nie wrócił do Polski. Zmarł na obczyźnie.

Pani Krystyna Żychowska była nauczycielką języka niemieckiego w szkole. W czasie okupacji uczyła na tajnych kompletach prowadzonych przez siostry Urszulanki (uczestnikiem tajnych kompletów był m.in. Janusz Orsik). Do roku 1978 Krystyna Żychowska mieszkała z siostrą Zofią Zielińską i jej synem Stefanem.

Willa była niska ale miała na piętrze trzy pokoje (potem przerobione na dwa) i balkon wsparty na dwóch kolumnach od strony południowej.

Przed willą w 1939 rok. Zdjęcie z kolekcji Stefana Zielińskiego

Dom był ogrzewany piecami kaflowymi. Piece były białe, za wyjątkiem pieca w salonie. Ten był z ozdobnych kafli koloru bordowego. Palenisko i popielnik były osłonięte ozdobnymi drzwiczkami.

Małżonkowie pozują w salonie w 1939 roku. Na ścianach chromolitografie z obrazów m. in. związanych z inwazją Napoleona na Moskwę, autorstwa Nikołaja Siemionowicza Samokisza: Bitwa pod Małojarosławcem i bitwa pod Borodino. Zdjęcia z kolekcji Stefana Zielińskiego

Po latach dom wymagał gruntownego remontu dlatego pani Krystyna sprzedała go w 1983 roku i wyprowadziła się do bloków. Posiadłość kupili państwo Adam i Helena Leśniak. Helena nazywana „ Dzidką” była córką Władysława Skórkowskiego, właściciela przedwojennej kamienicy na 3 Maja 6.  Adam Leśniak był pilotem, pracował za granicą m.in. w Egipcie gdzie przeprowadzał opryski,  dlatego dom, w którym zamieszkali nazywano Willą Lotnika. Adam i Helena mieli dwie córki, młodsza Marta chodziła do jednej klasy z Maciejem Roguskim, synem Krystyny i Tomasza z 3 Maja 7. Pod koniec lat 90 tych państwo Leśniakowie wyprowadzili się do Sanoka.

Następnymi właścicielami byli Hanna i Roman Gatkowski, dziennikarz, mieli córkę Elizę. Ponieważ stary dom był w złym stanie, ściany zawilgocone i popękane rodzina sprzedała go i wyprowadziła się do Warszawy.

W 2016 roku działkę wraz z willą kupiła Agnieszka, córka radnego Tadeusza Szmigla. Według pana Tadeusza budynek nie nadawał się do remontu, ściany były spięte klamrami, a korzenie dębu rosnącego przy willi rozsadziły fundament i ściany piwnicy, konieczna była rozbiórka. Działka nr 10 jest niezabudowana.

 

Działka nr 12

Na posesji przy ulicy 3 Maja 12 znajduje się dom państwa Lubańskich wybudowany w latach 50 tych. Mieszkali tu Leokadia z mężem Eugeniuszem Lubańskim, który był elektrykiem, Mieli dwóch synów, Ryszarda (1942-2017) i Bogusława (1949-2020).

Bogusław mieszkał w domu rodzinnym w Ożarowie Mazowieckim, a Ryszard z rodziną w Duchnicach. Bogusław ożenił się z Laurą z d. Stępniewską, mieli dwóch synów, pracował w Zakładzie Usług Komunalnych w Ożarowie Mazowieckim,

Bogusław Lubański

Leokadia Lubańska miała duże zasługi w budowie kościoła Miłosierdzia Bożego w Ożarowie Mazowieckim. Przy budowie nowej świątyni pomagali Ryszard i Bogusław, którzy wystarali się o ciężki sprzęt oraz cement.  

Bracia Bogusław i Ryszard Lubańscy  działali społecznie, przez wiele lat byli organizatorami rajdu rowerowego im. Janusza Kusocińskiego w ramach Stowarzyszenia „Razem w Powiecie” Upamiętnienie Janusza Kusocińskiego w Ożarowie Mazowieckim.    Obecnie po śmierci Bogusława przy 3 Maja 12 mieszka jego żona Laura Lubańska, której pomagają synowie. Na drugiej części działki od strony ulicy Spokojnej mieszka syn Ryszarda Michał Lubański z rodziną.

 Leokadia z pierwszym mężem Władysławem Perzem, który zmarł, miała dwóch synów, Władysława i Andrzeja. 

• Leokadia Perz Lubańska z d. Szelenbaum zmarła 5 marca 2007 r , pochowana na Cmentarzu Żbikowskim
• Eugeniusz Lubański zmarł w 1975 r , pochowany na Cmentarzu Żbikowskim
• Andrzej Perz ur. 18.09.1936 r, zm. 28.11.2007 r ,pochowany na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie, adres grobu 89B/5/11
• Władysław Perz (syn) zm. 01.10.2015 r. (80 lat), pochowany na Cmentarzu w Ołtarzewie, miejsce N/10/013
• Ryszard Lubański ur. 31.05.1942 r , zm. 18.05.2017, pochowany na Cmentarzu Żbikowskim
• Bogusław Lubański ur. 01.07.1949 r, zm. 28.12.2020 r, pochowany na Cmentarzu w Umiastowie

Działka nr 14

Współczesne zdjęcie domu 3 Maja 14. Autor E. M.
Według słów Piotra Zielińskiego urodzonego w 1944 roku, jego ojciec Zdzisław zbudował konstrukcję drewnianą tego domu. Zdzisław Zieliński (1899-1956), lwowiak był inżynierem leśnikiem (mama Cecylia (1904-1990) – inżynierem ogrodnikiem). W 1939 roku założył w Ożarowie, tuż przy torach przy  ulicy Przejazdowej zakład obróbki drewna.

Dom na 3 Maja 14  zbudowany był w latach 50 tych.

Maria Gruza z córką Ewą i siostrą Stanisławą Sikorowską kupiły działkę z niewykończonym domem przy 3 Maja 14 w 1963 roku.

Maria Gruza (1881-1968) z córką Ewą (1913-2000)

 

Rodzina Gruzów pochodziła z Kujaw. Maria Sikorowska wyszła za mąż za Józefa Gruzę, mieszkali w dworku w Brylewie, parafia Bytoń, 40 km od Włocławka, mieli córkę Ewę.  

Mąż Marii Józef Gruza (ur. 01.11.1883)  był przed wojną znanym działaczem ludowym na Kujawach oraz kierownikiem szkoły w Morzycach. W październiku 1939 r. został aresztowany przez Niemców, trafił do obozu KL Dachau, gdzie zmarł.

Z historii szkoły w Morzycach

W 1910 roku podjęto decyzję o budowie nowej szkoły. Ziemię pod jej budowę, w ilości trzech mórg, dał właściciel majątku Włodzimierz Grodzicki. Prace budowlane trwały cztery lata. W 1914 roku oddano do użytku budynek szkolny, w którym znajdowała się jedna izba lekcyjna oraz mieszkanie dla nauczyciela. Pierwszym kierownikiem szkoły został Józef Gruza, uczący poprzednio w szkole w Bytoniu.

 

Józef Gruza (01.11.1883-29.12.1940)

 

Karta trzyklasowej Szkoły Powszechnej w Morzycach w 1926 roku, gdzie kierownikiem był Józef Gruza. Zdjęcie ze strony Polska1926.

 

W obawie przed aresztowaniem Maria Gruza z córką wyjechały do Warszawy, zamieszkały u Heleny (bratanica Marii) i jej męża Leonarda Ulasiewicza w Alejach Jerozolimskich. Po upadku Powstania Warszawskiego Maria z córką i bratanicą przeszły razem z ludnością cywilną do Obozu Przejściowego Dulag 121 w Pruszkowie skąd zostały wywiezione do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz w Oświęcimiu. W styczniu 1945 roku Helena Ulasiewicz szła w Marszu Śmierci, a następnie trafiła do niemieckiego obozu koncentracyjnego w Ravensbrück skąd udało jej się uciec w czasie alianckich nalotów bombowych. 

Po wojnie od czerwca 1945 roku Ewa Gruza, która była nauczycielką języka polskiego, uczyła w szkole w Morzycach gdzie kierownikiem przed wojną był jej ojciec Józef Gruza, była też inicjatorką powstania i opiekunką Koła Młodzieży PCK.

Czytaj historię szkoły w Morzycach.

Od 1948 pracowała w szkole w Kutnie. Na  stronie Zespołu Szkół nr. 3 w Kutnie można przeczytać wspomnienia nauczycieli i uczniów o profesor Ewie Gruzie.

W 1963 roku Ewa Gruza z mamą Marią sprzedały dworek w Brylewie, przy którym rosły stuletnie drzewa i kupiły dom w Ożarowie od pani Majewskiej.

Po przeprowadzce do Ożarowa, już na emeryturze Ewa Gruza prowadziła bibliotekę, która znajdowała się przy Domu Parafialnym Pallotynów przy drewnianym kościele w Ożarowie Mazowieckim, oddała też do niej swój księgozbiór. Zgodnie z zapisami w kronice parafialnej z lat 1971-73, w tych latach była organizowana Biblioteka Parafialna w Ożarowie Mazowieckim.

 

Ewa Gruza z psem Muchą w ogródku przy 3 Maja 14

W ostatnich latach życia Ewa Gruza, która była samotna, miała cukrzycę i kłopoty z chodzeniem, poruszała się o lasce. W tym czasie często odwiedzali ją księża Pallotyni, przychodziła też siostra zakonna, która pomagała jej w domu. Pod koniec lat 90 tych ciocią Ewą opiekowała się Małgorzata Łuczak z d. Borkowska, córka Urszuli Sikorowskiej, po mężu Borkowskiej. Małgorzata z mężem Franciszkiem i z czwórką dzieci mieszkali razem z ciocią Ewą w domu przy ul. 3 Maja 14. Małgorzata pracowała w firmie „Clematis” Szczepana Marczyńskiego i wspólników. Franciszek był nauczycielem, pracował w szkole w Skierniewicach.

Małgorzata i Franciszek, z zamiłowania ogrodnicy, dużo czasu poświęcali na pracę w ogrodzie. Ogród był zadbany, chwasty wypielone, trawa wykoszona.

Obecnie po śmierci męża Małgorzata sama prowadzi dom. Pomagają jej synowie Krzysztof i Szymon oraz córki Hanna i Maryla.

Ewa Gruza ur. 02.02.1913 r, zmarła 30.06.2000 r. 

Maria Gruza z Sikorowskich urodzona 20.01.1881 zmarła we wrześniu 1968 r.

Maria i Ewa Gruza spoczywają w grobowcu rodzinnym na cmentarzu w Bytoniu. 

 

Rodzina Sikorowskich

Ludwik Sikorowski (1874-1941) ożenił się z Marią z Sobierajów (1881-1968). Ludwik i Maria mieli cztery córki: Helenę nazywaną Leną, Annę, Celinę i Urszulę. Rodzina mieszkała w Brochocinku koło Płocka. Przed wojną Helena i Celina mieszkały w Warszawie w Alejach Jerozolimskich, nazywane były Sikorkami.

 Helena wyszła za mąż za Leonarda Ulasiewicza z wykształcenia chemika, który był właścicielem drukarni „Jan Ulasiewicz i Syn, Warszawa, ul Marszałkowska 49, Drukarnia i wytwórnia torebek papierowych”.  Produkowano tu m.in. papier do opakowań kawy i mandarynek.

Obwieszczenie publiczne Tygodniku Polska Gospodarcza z 1931 roku. Wpisy do Rejestru Handlowego Sądu Okręgowego w Warszawie

Zdjęcie kamienicy, w której była Drukarnia Ulasiewiczów. Lata 1937-39.

Helena Ulasiewicz ( 1906- 1979), Leonard Ulasiewicz (1890- 1965), grób rodzinny na cmentarzu Bródnowskim, miejsce 15F/6/17

Anna wyszła za mąż za Janusza Marczyńskiego, mieli dwóch synów. Przed wojną mieszkali w Brochocinku k. Płocka gdzie urodził się syn Jan. W czasie okupacji rodzina przeniosła się do Ostrowca Świętokrzyskiego. Porucznik Janusz Marczyński podjął walkę w partyzantce, był dowódcą kompani ostrowieckiej AK ps. „Kwiatkowski”. W bitwie pod Piotrowym Polem dostał się do niewoli niemieckiej, trafił do niemieckiego obozu jenieckiego Lamsdorf, a następnie KL Gross Rosen. Po wojnie rodzina mieszkała w Warszawie w Alejach Jerozolimskich gdzie urodził się drugi syn Szczepan. Na początku lat 50 tych Janusz Marczyński objął stanowisko kierownika Szkółek w Umiastowie. Anna (1907-1964), Janusz Marczyński (1910-2004) spoczywają na cmentarzu Powązkowskim, Kwatera 31, Rząd 2, Miejsce 7/

Celina Sikorowska była doktorem chemii, specjalistą od jakości wody. Nie miała męża, mieszkała razem z  Heleną i jej mężem w Alejach Jerozolimskich. Celina Sikorowska (1909- 1972) spoczywa na cmentarzu Bródnowskim.

Urszula wyszła za mąż za Janusza Borkowskiego, mieli syna Tomasza i córkę Małgorzatę. Mieszkali w Sadłowicach koło Puław, oboje pracowali w Instytucie Gleboznawstwa w Puławach. Janusz Borkowski był w stopniu podporucznikiem po podchorążówce we Włodzimierzu Wołyńskim. W listopadzie 1939 roku został aresztowany przez Niemców z listy proskrypcyjnej, był w obozie jenieckim VIIA w Murnau k. Monachium. Po wyzwoleniu przez Amerykanów dostał się do II Korpusu, powrócił do Polski w 1948 roku.

Urszula Stanisława Borkowska (1913-2009), Janusz Jerzy Borkowski (1914-2002) spoczywają w grobie rodzinnym na cmentarzu Bródnowskim.  

Franciszek Łuczak ( 1949- 2022)- cmentarz Bródnowski, grób j/w

Maria Sikorowska( 1881- 1968) – cmentarz Bródnowski, grób j/w

Ludwik Sikorowski ( 1874- 1941)- j/w

 

Rodzina Sobierajów

Władysław Sobieraj (1853-1911) i Marcjanna z Nowakowskich, mieli 14 dzieci, dwoje zmarło w dzieciństwie. Mieszkali w Nieszawie koło Ciechocinka.

Władysław Sobieraj i Marcjanna z Nowakowskich

Władysław i Marcjanna Sobierajowie z dziećmi.  Zdjęcie z publikacji na portalu naszwloclawek.pl

Władysław i Marcjanna Sobieraj to pradziadkowie Małgorzaty Łuczak z d. Borkowskiej.

Władysław był przedsiębiorcom budowlanym. Wybudował dom w Nieszawie przy ulicy Mickiewicza 18, w którym mieszkała rodzina oraz dworzec kolejowy w Aleksandrowie Kujawskim, gdzie w 1879 roku spotkali się cesarz Wilhelm I z carem Aleksandrem II, jest to najdłuższy dworzec w  Europie.

Dom Sobierajów w Nieszawie z 1900 roku

Dworzec w Aleksandrowie Kujawskim. Miasto sprzedało dworzec za symboliczną złotówkę Grupie Arche, która będzie go remontować.  Zdjęcie z Wikipedii.

Władysław Sobieraj syn żołnierza Powstańca Listopadowego przekazywał swoim dzieciom historię i wartości patriotyczne. Synowie Kazimierz (1892-1943), Zbigniew (1893-1969), Jerzy Witalis (1896-1940) walczyli o wolną Polskę. Pięknie opisał historię swojej rodziny Jerzy Sobieraj prawnuk Władysława w opracowaniu „Sobierajowie z Nieszawy”. O Sobierajach Żołnierzach Niepodległości możemy przeczytać też w Głosie Nieszawskim– Nr11 (135), grudzień 2018.

Marcjanna i Władysław spoczywają w grobowcu rodzinnym na  cmentarzu w Nieszawie.   

Działka nr 16

Ogród na posesji 3 Maja 16

Pod koniec lat 50 tych XX w. Janusz Marczyński z żoną Anną kupili działkę 1500 m kw. przy ulicy 3 Maja 16. Janusz, który był ogrodnikiem, na części działki posadził drzewa owocowe: jabłonie, grusze, śliwki, brzoskwinie i morele. W części rekreacyjnej gdzie stał mały, drewniany domek hodował irysy, tulipany i żonkile.

Janusz Marczyński był kierownikiem Szkółek w Umiastowie oraz inicjatorem budowy szkoły podstawowej./ Na stronie szkoły w Umiastowie oraz na stronie WMOM Ożarów Maz. możemy przeczytać o historii szkoły we wpisie „Jest taka szkoła” 

Anna i Janusz mieli dwóch synów. W 1996 roku Janusz Marczyński przepisał działkę na wnuka Piotra, który wybudował dom w stylu kanadyjskim. Rodzina mieszkała do 2014 r, obecnie na części działki od strony ul. 3 Maja mieszka rodzina Dessus. 

Janusz Marczyński, żona Jadwiga i prawnuk, syn wnuka Piotra. 1994 rok. Zdjęcie z kolekcji E.M..

Janusz Marczyński (1910-2004), Anna Marczyńska (1907-1964), syn Jan (1935-1995)spoczywają w grobie rodzinnym na Cmentarzu Powązkowskim– Kwatera 31 Wprost, rząd 2, miejsce 7.

Działka nr 18

Widoczny budynek przedszkola 3 Maja 18, 1996 rok. W 2003 roku budynek już nie istniał

 

Widoczne przedszkole w roku 1950. Zdjęcie z kolekcji Elżbiety Marcinkowskiej-Wilczyńskiej

Współczesny, nowy dom w miejscu drewnianego domu z przedszkolem nr 1

Nie znamy budowniczych drewnianego domu na posesji nr 18 ani czasu jego powstania.

Według relacji Janusza Orsika był to dom Kwiatkowskiego. Prawdopodobnie chodzi tu o Eugeniusza Kwiatkowskiego, który mieszkał z żoną Anielą.

W okresie okupacji Aniela i Eugeniusz byli zaangażowani w działalność konspiracyjną. W ich domu odbywały się szkolenia dla młodzieży, o których wspominał dr Janusz Orsik.

O Eugeniuszu i jego żonie Anieli Kwiatkowskiej oraz o domu w Ożarowie pięknie napisał Lech Sedlaczek w książce „Walka mieszkańców …” z 1984 roku. Eugeniusz Kwiatkowski był starszym sierżantem rezerwy WP.

Był komendantem OSP w Ożarowie, zakładał struktury w konspiracji. Po wsypie i aresztowaniach strażaków w październiku 1943 roku Kwiatkowscy musieli się ukrywać, kontynuowali działalność – rejon Legionowo. Być może zmienili nazwisko i pseudonimy, bo nie można ich odszukać. Urodzona w 1907 roku Aniela Kwiatkowska brała udział w Powstaniu Warszawskim. Działała w konspiracji w VII Obwodzie „Obroża” (powiat warszawski) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej – 1 Rejon „Brzozów” (Legionowo) – WSK (Wojskowa Służba Kobiet).

W opracowaniu „Na przedpolu Warszawy”, w dziale WOJSKOWA SŁUŻBA KOBIET W VII OBWODZIE „OBROŻA” znajdujemy:

Komendantkami rejonowymi WSK VII Obwodu były:

•   Legionowo – „Brzozów” – Stanisława Olechno „Sława”, później mgr Wanda Tomczyńska „Ala”
•   Marki – „Celków” – Jadwiga Turska „Katarzyna”
•   Rembertów – „Dęby” – Kilańska Helena „Bona”
•   Otwock – „Fromczyn” – Zofia Maciejewska
•   Piaseczno – „Gątyń” – M. Gogolewska, J. Olewińska „Maryla”
•   Pruszków – „Helenów” – Maria Cichońska „Sylwestra”, „Karna”
•   Ożarów – „Jaworzyn” – Aniela Kwiatkowska „Irena” do X 1943, później Zofia Nast – „Danuta”
•   Łomianki (Młociny) – „Łęgów” – Zofia Roesler „Polka”, później Zofia Skonieczna-Kozłowska „Sowa”

 

Po wojnie w tym budynku 31 lat działało pierwsze powojenne przedszkole w Ożarowie Mazowieckim.

Była to  pierwsza siedziba Przedszkola nr 1

Istniało w tej lokalizacji od 1950 roku do 1981. Pierwszą kierowniczką była pani Janina Jabłońska, która mieszkała z synem na piętrze nad przedszkolem.

O przedszkolu przeczytasz we wpisie Przedszkole nr 1 – pierwsza siedziba 3 Maja 18.

 

Ulica Niska kończy przebieg ulicy 3 Maja.

Współczesny plan poglądowy ulicy 3 Maja

Współczesny plan z ulicą 3 Maja

 

Ewa Marczyńska

Podziękowania

Po stronie zachodniej ulicy 3 Maja nie zobaczymy już Willi majora Żychowskiego i domu Kwiatkowskiego, późniejszego przedszkola, pozostały po nich relacje mieszkańców i zdjęcia.

Dziękuję za przekazanie informacji: pani Henryce Piasek, pani Małgorzacie Zielińskiej, panu Stefanowi Zielińskiemu, pani Laurze Lubańskiej, pani Małgorzacie Łuczak i pani Alicji Marczyńskiej.

 

Powiązane zdjęcia: