Rodzina Tarłowskich i Minorskich w Ołtarzewie

Rodzinne wspomnienia wnuczki Karoliny i Wacława Tarłowskich.

Przenieśmy się kolejny raz do Ołtarzewa, na działkę za mostkiem na Kanale Ożarowskim (w opisywanych czasach była to drewniana kładka)..

Działkę o wielkości 0,54 ha ziemi z niewykończonym drewnianym domkiem, położoną przy ulicy Sowińskiego 1 zakupił w 1938 roku Wacław Tarłowski. Zamieszkał tam wraz z żoną Karoliną i córką Wandą.

Wacław Cyprian Tarłowski urodzony 17 września 1878 roku był bardzo zdolnym dzieckiem. Kochał książki, odczuwał głód nauki. Niestety, sytuacja materialna rodziny nie pozwalała na posłanie go do szkół. Został przez ojca, stolarza posłany „do terminu”. Naukę zawodu stolarskiego zakończył w 1899 roku.

Okres do 1908 roku poświęcił intensywnemu samokształceniu i aktywnej działalności w ruchu niepodległościowym i rewolucyjnym. Z PPS związał się w wieku 18 lat. Od 1895 roku kolportował „Robotnika” i inne czasopisma, wydawane przez PPS. Często bywał aresztowany i  więziony przez długie okresy na Pawiaku i w Cytadeli. Po kolejnym procesie w 1904 roku został skazany na zesłanie na Sybir. Matka przygotowała mu już ciepłą odzież. Tuż przed wykonaniem wyroku urodził się syn, następca tronu carskiego. W  sierpniu 1904 roku car Mikołaj II ogłosił amnestię dla więźniów politycznych.

Po ukończeniu 30.lat Wacław ograniczył działalność polityczną i założył rodzinę. W lutym 1909 roku w kościele św. Aleksandra w Warszawie odbył się ślub Wacława Tarłowskiego z Karoliną Chodakowską, urodzoną 31 października 1885 roku. Karolina w wieku 16 lat rozpoczęła stałą pracę, wyrabiając pończochy na ręcznej maszynie. W ten sposób zarabiała na swoje utrzymanie, również jako mężatka.

Metryka ślubu Wacława Cypriana Tarłowskiego i Karoliny z Chodakowskich w 1909 roku (źródło – Archiwum Archidiecezji w Warszawie)

Wacław i Karolina Tarłowscy

Wacław mieszkał w tym czasie w Ołtarzewie, gdzie 2 lata wcześniej powstała z inicjatywy Stanisława Kierbedzia pierwsza w zaborze rosyjskim „Kolonia Rzemieślnicza”. Wacław pracował w warsztacie stolarskim.

Nowa Gazeta z 1909 roku

Po ślubie przeniósł się wraz z żoną do Warszawy. Tam przyszła na świat 1 grudnia 1909 roku pierwsza córka Maria Wanda, w 1911 urodziła się Helenka, zmarła w 1913 roku na zapalenie opon mózgowych.  W 1912 roku rodzina przeprowadziła się na ulicę Dobrą 9 m. 30 i  zamieszkała na trzecim piętrze w pokoju z kuchnią. Tu urodziły się kolejne dzieci: 11 kwietnia 1914 – Ludwika Wacława, 19 stycznia 1917 – Marta Henryka i 27 maja 1921 – Jan Kazimierz.

Wacław pracował w warsztacie stolarskim przy ul. Solec 103, gdzie wykonywano meble dla osób prywatnych i instytucji. Okres pierwszej wojny światowej był bardzo ciężki, panował powszechny głód. Wielkim marzeniem matki Karoliny, która w tym czasie urodziła i wykarmiła dwie córki było „móc najeść się do syta”.

W kolejnych latach 1920 – 30 warunki życia były nadal bardzo trudne. Najbardziej obciążającymi wydatkami było komorne – 43 zł/miesiąc  i opłaty za szkołę. W tym okresie bezpłatne były jedynie 7-klasowe szkoły powszechne i bardzo nieliczne państwowe gimnazja. Uzyskanie miejsca w takim gimnazjum było praktycznie nierealne. W gimnazjach prywatnych czesne wynosiło 100-150 zł/kwartał, nie licząc wydatków na książki, przybory szkolne i obowiązkowy mundurek szkolny. W tych warunkach decyzja rodziców o zapewnieniu wszystkim dzieciom wykształcenia była decyzją heroiczną.

Wanda ukończyła prywatne gimnazjum Sabiny Tegazzo-Chmielewskiej na Krakowskim Przedmieściu zdaniem matury w 1927 roku, potem ukończyła roczne studia w Instytucie Praktycznej Wiedzy Handlowej im. Senatora Senatora Stanisława Gustawa Bruna

Laurka w hołdzie narodowi amerykańskiemu na pamiątkę 150-lecia niepodległości Stanów Zjednoczonych od uczennic Gimnazjum Humanistycznego Sabiny Tegazzo-Chmielewskiej. 
Zdjęcie ze strony www.polska1926. W wierszu 10 od dołu podpis własnoręczny Marii Wandy Tarłowskiej

Ludka po 2-letnim pobycie w szkole powszechnej przeszła w 1923 roku do tego samego gimnazjum z częściowym zwolnieniem z czesnego. Naukę ukończyła w 1931 roku, zdała egzamin na medycynę. Dyplom ukończenia studiów uzyskała w 1937 roku.

Marta po pięcioletniej nauce w szkole powszechnej przeszła do 3 klasy tego samego gimnazjum, w 1935 roku uzyskała maturę, po zdaniu egzaminu została przyjęta na studia na Wydziale Chemii Politechniki Warszawskiej. Studia ukończyła po wojnie w roku 1952.

Janek jako jedyny z rodzeństwa został przyjęty w 1929 roku do Państwowego Gimnazjum im. Tadeusza Czackiego. Maturę zdał w czasie wojny w 1940 roku po ukończeniu tajnych kompletów maturalnych.

Wacław i Karolina Tarłowscy byli członkami Towarzystwa Miłośników Ołtarzewa.

Działkę kupili dla „świeżego powietrza” dla córki Wandy, chorującej na gruźlicę. Zamieszkali w Ołtarzewie w 1939 roku po zniszczeniu podczas bombardowania we wrześniu 1939 roku ich mieszkania przy ulicy Dobrej.

Podczas okupacji państwo Tarłowscy ukrywali dwoje żydowskich dzieci, dziewczynkę i chłopca.

Jedna z córek państwa Tarłowskich – Ludwika tak opisała te wydarzenia w kronice rodzinnej.

Fragment kroniki rodzinnej prowadzonej przez Ludwikę Tarłowską

Według informacji przekazanej przez Marię Garstecką, były mieszkaniec Ołtarzewa, obecnie przebywający na Śląsku wiedział o przechowywaniu żydowskiego chłopca u państwa Tarłowskich. Ten chłopiec to Dawid Wojdowski, syn żydowskiego tapicera, wyprowadzony wraz z siostrą z getta w 1942 roku.  Dawid urodził się w 1930 roku, w czasie pobytu u Wacława i Karoliny Tarłowskich miał około 14 lat. Wspominał krótko pobyt w Ołtarzewie. Po wojnie zmienił imię na Bogdan i zamieszkał w Warszawie. Został pisarzem, z jego kilku utworów najgłośniejszym został „Chleb rzucony umarłym”, opowieść o getcie warszawskim. W 1994 r. zmarł śmiercią samobójczą.

Karolina Tarłowska była wśród założycieli Towarzystwa Miłośników Ołtarzewa przy zgłoszeniu TMO w dniu 15 kwietnia 1946 do rejestru stowarzyszeń i związków Urzędu Wojewódzkiego Warszawskiego. Ogłoszenie zamieszczono w Monitorze Polskim nr 75 z 1947 roku.

Towarzystwo Miłośników Ołtarzewa powstało w 1906 roku, rejestrację władz carskich uzyskało w 1913 roku. Więcej informacji we wpisie na naszej stronie

W lutym 1946 roku zmarł Wacław Tarłowski. Dom, w którym pozostała Karolina Tarłowska był ośrodkiem życia rodzinnego. Tu członkowie rodziny przyjeżdżali na święta, tu spędziły wiele miesięcy przybywające kolejno na świat: Krzyś i Ania Tarłowscy, urodzeni w maju 1946 roku; Marysia Minorska w lipcu 1946 roku; Ola Minorska – w lipcu 1947 roku; Marta Minorska – w sierpniu 1951 roku i Hania Tarłowska – w kwietniu 1954 roku.

Karolina Tarłowska zmarła 4 sierpnia 1960 roku.

Wanda Tarłowska                                             Marta z Tarłowskich Minorska

Ludwika Wacława Tarłowska

Ludwika Wacława Tarłowska urodziła się 11 kwietnia 1914 roku w Warszawie, zmarła 17 sierpnia 2004 roku tamże. Prof. dr hab. med. Ludwika Tarłowska była cenionym onkologiem, inicjatorką odrębnej specjalności – ginekologii onkologicznej. Podczas wojny w jej mieszkaniu przy ul. Wawelskiej 15 był składany pierwszy numer pisma Związku Walki Młodych, wydanego 20 lutego 1943 roku. W mieszkaniu jej siostry Marty przy ulicy Dobrej 9 odbywały się zebrania organizującej się młodzieży. Brat Jan Tarłowski był  członkiem zespołu wydającego podziemny „Głos Warszawy”, odpowiedzialnym za sprawy techniczne. Pismo drukował w piwnicy domu, w którym mieszkał przy Placu Szembeka.

We wpisie do Wikipedii można przeczytać: „Była więziona przez Niemców na Pawiaku. Dzięki lekarce Annie Czuperskiej zatrudniono Ludwikę jako lekarza więziennego w więzieniu Pawiak. Uratowała życie swej siostrze Marcie, pobitej przez gestapo w czasie przesłuchań w styczniu 1944 roku. Była łączniczką konspiracyjną na Pawiaku. 30 lipca 1944 roku została wywieziona do obozu w Ravensbrück”.

Ludwika Tarłowska współpracowała z Wydziałem Lekarskim Rady Pomocy Żydom.

 Po wojnie była członkiem Klubu Byłych Więźniów Politycznych Pawiaka oraz Rady Upamiętnienia Pawiaka.

Po powrocie z obozu podjęła pracę w Instytucie Radowym w Warszawie. Od 1952 roku była jedną z osób opracowujących i prowadzących do 1975 roku Drugi Program Walki z Rakiem w Polsce. W 1952 roku objęła kierownictwo Oddziału Ginekologii Onkologicznej Instytutu Radowego. Otrzymała tytuł członka honorowego Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, została dwukrotnie odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi.

Profesor Ludwika Tarłowska

Ludwika Tarłowska poświęciła się pracy lekarza, nie założyła rodziny. Samodzielnie wychowywała adoptowaną córkę Hannę, która później wyszła za mąż za Stanisława Wakulińskiego.

Hanna Wakulińska, zdjęcie z profilu FB.

Siedzą od lewej: profesor Zofia Dańczak-Ginalska – kierownik Zespołu Nowych Technologii Radioterapii, profesor Maria Dąbska – kierownik Zakładu Patologii Nowotworów, profesor Tadeusz Koszarowski, profesor Ludwika Tarłowska – kierownik Kliniki Ginekologii Onkologicznej, profesor Janusz Buraczewski – kierownik Zakładu Diagnostyki Radiologicznej. Zdjęcie z 1976 roku zamieszczone w MSCNRIO) Nowotwory Journal of Oncology

Okładka książki „Onkologia ginekologiczna” pod redakcją Ludwiki Tarłowskiej wydanej w 1975 roku

Biografię Ludwiki Tarłowskiej można przeczytać w MBC w wydanej w 2015 roku książce „Taniec wśród mieczów. Polski personel medyczny na Pawiaku w okresie okupacji niemieckiej 1939-1944”, od str. 168.

Z tej książki pochodzi też zdjęcie Ludwiki Tarłowskiej z okresu młodości.

Ludwika Tarłowska zmarła 17 sierpnia 2004 roku i została pochowana na Cmentarzu Bródnowskim .

Piękne wspomnienie o prof. Ludwice Tarłowskiej  opublikowała prof. dr hab. med. Zofia Kietlińska w Nowotwory Journal of Oncology z 2005 roku.

 

Marta Henryka Tarłowska-Minorska

Urodziła się 19 stycznia 1917 roku. Po ukończeniu gimnazjum Sabiny Tegazzo-Chmielewskiej w 1935 roku rozpoczęła studia na Wydziale Chemii Politechniki Warszawskiej. Uczestniczyła w obronie Warszawy w 1939 roku biorąc udział w formowaniu Brygad Robotniczych Obrony Warszawy. Była członkiem Związku Walki Wyzwoleńczej w Warszawie, organizowała koła młodych robotników i rzemieślników. W tej organizacji pełniła funkcję kierowniczki techniki powielaczowej w ZWM, wydawała powstałe w lutym 1942 roku pismo „Walka Młodych” i inne materiały propagandowe PPR i ZWM.

 W dokumentach archiwalnych napisano: „Aresztowana w styczniu 1944 roku przez gestapo z materiałem konspiracyjnym została uwięziona na Pawiaku. Tam dr Anna Czuperska-Śliwicka „zaaranżowała” u niej chorobę zakaźną (tyfus), co spowodowało przesunięcie przesłuchań o kilka tygodni, w czasie których zdołano uzgodnić jej zeznania. Nie załamała się w czasie przesłuchań. W dniu 10 czerwca 1944 roku została wywieziona do obozu w Ravensbrück. Przebywała  tam jako więzień polityczny z numerem obozowym 41781 do 21 lipca 1944 roku. Następnie została przewieziona do Buchenwaldu, przebywała tam z numerem obozowym 4184 od 12 września 1944 do wyzwolenia obozu w dniu 28.04.1945. Była więźniarką komando Leipzig KL Buchenwald”.

Po wojnie mieszkała w Warszawie, studia ukończyła w 1952 roku, pracowała jako inżynier w Głównym Urzędzie Miar. Wyszła za mąż za Sergiusza Minorskiego. Urodziła trzy córki – Marię w 1946 roku, po mężu Garstecką, która została lekarką; Aleksandrę (1947 r.), która została chemikiem i Martę (1951 – 2025), która ukończyła Wydział Mechaniki Precyzyjnej Politechniki Warszawskiej.

Marta Henryka Tarłowska-Minorska należała do ZBOWiD oraz Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych.

Sergiusz Minorski

Płk mgr inż. Sergiusz Minorski

Urodził się w 1911 r. Studia techniczne rozpoczął  na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej, ukończył je w czasie wojny na Politechnice Lwowskiej. Do Polski powrócił po wojnie. W kalendarium Wojska Polskiego z 1946 roku był wymieniony jako zastępca dowódcy lotnictwa ds. polityczno-wychowawczych pułkownik inż. Sergiusz Minorski. Pracował  w Elektrowni Warszawskiej, w Liniach Lotniczych LOT, był dyrektorem Elektrociepłowni Żerań.

Opublikował dwie książki,  pt. „Czas przed burzą” oraz „Opowieść o „Życiu”, opisujące działalność akademickiej organizacji „Życie” i walkę studentów Politechniki Warszawskiej z faszyzmem w latach 1932-38.

Okładki książek Sergiusza Minorskiego „Opowieść o ‘Zyciu’” i  „Czas przed burzą”

Zmarł w 1981 roku i został pochowany w grobie z matką, Zofią Minorską na Cmentarzu Wojskowym Powązki w Warszawie.

Jan Kazimierz Tarłowski

 

Najmłodsze dziecko Wacława i Karoliny Tarłowskich i ich jedyny syn, urodził się 27 maja 1921 roku w Warszawie. W czasie okupacji prowadził działalność konspiracyjną, m.in. zajmował się drukiem podziemnego pisma „Głos Warszawy”. Po wojnie podjął studia na SGGW na Wydziale Rolniczym. Po ukończeniu studiów pozostał na uczelni i prowadził działalność naukowo-dydaktyczną. Zajmował się fizjologią roślin. Zdobył tytuł doktora. Jego pasją było ziołolecznictwo. Jan był osobą pełną energii, wigoru, miał poczucie humoru i był duszą towarzystwa. Miał czwórkę dzieci – bliźniaki Annę i Krzysztofa, synów Grzegorza i Andrzeja. Zmarł 11 grudnia 1998 roku w Warszawie, został pochowany na Cmentarzu Bródnowskim.

Marta Henryka Tarłowska-Minorska (1917-1997), jej rodzice Wacław (1878-1946) i Karolina z Chodakowskich (1885-1960) oraz jej siostra Wanda Maria Tarłowska (1909 -1942) są pochowani na cmentarzu w Ołtarzewie. .

Aleksandra Minorska

 

Powiązane zdjęcia: