6 września 2025 roku obchodziliśmy 86.rocznicę Bitwy Ołtarzewskiej. Po uroczystości na cmentarzu wojennym żołnierzy września 1939 roku przedstawiciele Stowarzyszenia Historycznego Wirtualne Muzeum Ożarów Mazowiecki wraz z gośćmi przeszli do pobliskiej Szkoły Podstawowej nr 2, gdzie odbyła się szkolna część uroczystości. Zgromadziła ona przedstawicieli rodziców, uczniów, harcerzy, poczet sztandarowy szkoły, dyrekcję i gości. Towarzyszyła nam w drodze do szkoły pani minister Bożena Żelazowska, która pamiętała, że w 2019 roku uczestniczyła w otwarciu nowego budynku szkoły.
Szkoła ma zbiorowego patrona – Obrońców Warszawy. Stowarzyszenie już w ubiegłym roku podarowało uczniom klas pierwszych, w dniu ich ślubowania pamiątkową, spersonalizowaną broszurę, do której wybrało trzech Obrońców Warszawy 1939 roku związanych z naszym miastem. Są to Janusz Kusociński, Artur Radziwiłł i Stanisław Grąbczewski.
W tym roku Wirtualne Muzeum przygotowało trzy tablice zilustrowane zdjęciami dotyczące tych bohaterów. Każda tablica ma QR –kod, który prowadzi do szczegółowego wpisu o danej osobie na stronie Wirtualnego Muzeum.
Na uroczystość odsłonięcia tych tablic przybyli przedstawiciele rodziny Radziwiłłów, w tym wnuk Artura Radziwiłła, który zginął w Bitwie Ołtarzewskiej 13 września 1939 roku. Wnuk nosi imię Artur po Dziadku.
Na wcześniejszej uroczystości patriotycznej na cmentarzu pan Artur Radziwiłł zabrał głos w przemówieniach okolicznościowych wspominając ofiarę swego Dziadka i prawie tysiąca żołnierzy pochowanych na Ołtarzewskim cmentarzu.
Pod szkołą czekali harcerze wskazując gościom drogę.
Przed szkołą nr 2: minister Bożena Żelazowska, Piotr Michalczyk, Grażyna Lipska-Zaremba, Michał Radziwiłł prawnuk Krzysztofa, brata Artura, Artur Radziwiłł, wnuk Artura, Mikołaj Radziwiłł, wnuk Konstantego, brata Artura i harcerze
Pani dyrektor Emilia Badziak-Soduł przywitała zebranych. Grażyna Lipska-Zaremba opowiedziała o genezie powstania broszury i tablic.
W obecności pocztu sztandarowego Szkoły nastąpiło odsłonięcie tablic.
Do tej szczególnej roli poprosiliśmy panią minister Bożenę Żelazowską, Artura Radziwiłła i uczennicę z pocztu sztandarowego szkoły.
Wirtualne Muzeum Ożarów Mazowiecki zaprosiło specjalnego gościa, pana Andrzeja de Flassiliera. Podzielił się on wspomnieniem przekazywanym od babci Heleny poprzez ojca Tadeusza o śmierci Artura Radziwiłła. To jedyne świadectwo tamtego momentu.
Andrzej de Flassilier i Artur Radziwiłł
Przy okazji mogliśmy uporządkować ówczesne wydarzenia.
Artur Radziwiłł zginął 13 września 1939 roku na polu niedaleko obecnej ulicy Nizinnej. Helena de Flassilier z rodziną przenieśli ciało Artura i ok. 14 jego żołnierzy na podwórko spalonego swojego domu i pochowali poległych na skraju swojego pola w pojedynczych mogiłach. To miejsce oznaczone jest ufundowanym w latach pięćdziesiątych przez Krystynę, żonę Artura, krzyżem i pamiątkowym głazem, znanym jako Krzyż Radziwiłła. W marcu 1940 roku utworzono cmentarz wojenny i przeniesiono poległych do pojedynczych grobów na tymże cmentarzu. Ta pusta mogiła zachowała się do dziś. Krystyna Radziwiłł uzyskała zgodę niemieckiego okupanta na ekshumacje szczątków męża i przewiezienie ich do Rytwian. W lipcu 1940 roku w Rytwianach odbył się pogrzeb i Artur Radziwiłł spoczął w grobowcu rodzinnym.
Głos zabrali też goście. Był czas na rozmowy i wspólne zdjęcia. Pod nowym logo szkoły czekała kronika szkoły przygotowana do wpisów dla gości.
Mikołaj Radziwiłł, wnuk Konstantego, Artur Radziwiłł, wnuk Artura i Michał Radziwiłł, prawnuk Krzysztofa z żoną Małgorzatą
Dla gości mieliśmy przygotowaną trasę od Krzyża Radziwiłła przy Nizinnej do ulicy Artura i Franciszka Radziwiłłów na dojeździe do dawnej bramy głównej Fabryki Kabli. Franciszek Pius Radziwiłł był jednym ze współzałożycieli w 1929 roku Fabryki Kabli. Po drodze goście mogli usłyszeć o dwóch osiedlach: Kolonii Ołtarzew i Franciszkowie, które realizując ideę miast-ogrodów, nadały charakter miejski wsi Ożarów i Ołtarzew.
Miasto udostępniło bus, dzięki któremu mogliśmy zabrać gości na tę wycieczkę. Pod krzyżem Radziwiłła pan wiceburmistrz Dariusz Skarżyński i Artur Radziwiłł złożyli wiązankę i zapalili znicze.
 |
 |
Opis patronów ulicy Radziwiłłów znajduje się ma ścianie budynku Geodezji.
Wizyta gości zakończyła się obiadem, na który zaprosił Paweł Kanclerz, burmistrz Ożarowa Mazowieckiego.
Galeria zdjęć
- Krzyż Radziwiłła,
- Artur Mikołaj Radziwiłł,
- Stanisław Grąbczewski cz. 1,
- Stanisław Grąbczewski cz. 2,
- Stanisław Grąbczewski cz. 3,
- Janusz Kusociński,
