Przedstawiamy kowala, który prowadził kuźnię w Broniszach.
Józef Onisk zdjęcie z lat pięćdziesiątych
Józef Onisk (1921-1982) był synem Antoniego i Bronisławy. Jego rodzice mieli 11.dzieci. Antoni Onisk był stelmachem (rzemieślnik zajmujący się wyrobem kół i innych części wozów, powozów, bryczek, sań itp.) w kuźni dworu Moszczeńskich w Broniszach. W tamtych czasach w gospodarstwie było dużo koni, które służyły do pracy na roli. Kiedyś kowal na wsi robił obręcze kół drewnianych wozów, podkuwał konie, wyklepał lemiesze, robił i naprawiał narzędzia rolnicze. Po wojnie syn Józef przejął kuźnię po ojcu. Rodzina Onisków tak zdominowała Bronisze, że były one nazywane nawet Onisiówkiem.
Józef Onisk w latach sześćdziesiątych
Józef (1921-1982) ożenił się z Genowefą (1923-1987). Mieli pięcioro dzieci, z których dwoje zmarło w dzieciństwie. Te, które przeżyły to:
Jadwiga (1957-1992),
Barbara, żyje,
Adam (1947-2011).
We wpisie „Bronisze we wspomnieniach sióstr” możemy przeczytać:
„Poruszając się ulicą Przyparkową w kierunku wschodnim stał niewielki budynek, w którym mieściła się kuźnia i tokarnia. Kowalem był Józef Onisk. W tokarni pracował na tokarce napędzanej taśmami pan Karol Ryczywolski. Odkupił on tę tokarkę. Budynek kuźni został rozebrany w latach osiemdziesiątych”.
Zachowały się koła (od dworskiej bryczki o średnicy metra i od wozu) oraz kowadło. Pamiątki te są w Izbie Pamięci Bronisz.
Koła z kuźni w Broniszach
Koło od bryczki dworskiej o średnicy metra
Koło od wozu.
Kowadło jednorożne KTS MZM 4
Zachowało się kowadło z kuźni prowadzonej w Broniszach przez Józefa Oniska.
Kowadło z kuźni Józefa Oniska
Znaleźliśmy opis kowadła jednorożnego firmy Ernst Refflinghaus, która produkuje kowadła od ponad 130 lat. Jest podobne do kowadła zachowanego w Broniszach.
Kowadła jednorożne Ernst Refflinghaus nr 4 o wadze od 100 do 250 kg są szczególnie polecane zawodowym kowalom. Odlewy kowadeł wykonane są z wysokogatunkowej stali stopowej, o dużej wytrzymałości i odporności na uszkodzenia. Kowadła posiadają otwór kwadratowy do mocowania narzędzi z trzpieniem oraz dużą stopkę do spęczania. Rogi okrągłe kowadeł są w kształcie stożków, bitnie są szlifowane oraz utwardzane. Płaszczyzna podstawy kowadła jest od spodu frezowana więc kowadło całą powierzchnią przylega do podłoża. Skutkuje to dobrym pochłanianiem energii uderzeń oraz tłumieniem uciążliwych dźwięków powstających podczas kucia.
Kowadło z kuźni Józefa Oniska
Opracowanie Ewa Marczyńska
